Hoàng Đạo Thúy (1900 - 1994)
Hoàng Đạo Thúy sinh năm 1900 tại số nhà 7 phố Hàng Đào, xuất thân trong một gia đình nhà Nho yêu nước, vốn gốc họ Cung ở làng Kim Lũ, xã Đại Kim, huyện Thanh Trì, nay thuộc quận Hoàng Mai, Hà Nội. Bố ông là cụ Hoàng Đạo Thành hiệu Cúc Lữ đổi họ khi đi thi hương, đỗ cử nhân, làm quan giáo thụ ở các huyện Quốc Oai, Hoài Đức, Đa Phúc, Thuận Thành, Từ Sơn; làm Tri huyện Quế Dương, Thuận Thành; Thương tá Bắc Ninh, viết Việt sử tân ước, Việt sử tứ tự, Đại Nam hành nghĩa liệt nữ truyện… Cụ là một chí sĩ trong Phong trào Duy tân. Tên tuổi cụ Hoàng Đạo Thành cũng được đặt cho một đường phố tại Hà Nội. Anh trai của ông là Cử nhân Hoàng Đạo Phương, một thương gia giàu có ở Hà Nội ngày xưa. Chị gái ông là nữ sĩ Hoàng Thị Uyển, tức bà Cả Mọc. Hoàng Đạo Thúy lúc còn nhỏ theo học tại Trưởng Bưởi (Trường Chu Văn An của Hà Nội bây giờ), rồi làm giáo viên Tiểu học tại Trường Sinh Từ từ những năm 1920, nhiều năm cư trú tại làng Đại Yên. Trong thời gian dậy học, ông bắt đầu nghiên cứu và tìm hiểu các tài liệu về Hướng đạo của Liên đoàn Hướng đạo Pháp. Trong những năm 1927-1930, các đoàn Hướng đạo Việt Nam đầu tiên xuất hiện ở miền Bắc, hầu hết đều trực thuộc Hội Hướng đạo Pháp. Năm 1929 Hoàng Đạo Thúy cho in quyển Hướng đạo sinh tại Nhà in Đông Tây ở Hàng Bông. Trưởng Hoàng Đạo Thúy lập ra Ắu đoàn đầu tiên tên là bầy Lê Lợi vào năm 1931 với tên rừng là Hổ Sứt (sau đổi tên thành Hổ Mài Nanh). Cùng với việc thành lập đoàn Lê Lơi, Trần Duy Hưng lập Thiếu đoàn Hùng Vương. Năm 1933, Hoàng Đạo Thúy đổi danh xưng là Hướng Đạo Sinh (thay vì Ðồng tử quân) và chọn áo sơ mi màu củ nâu với quần cụt màu xanh nước biển làm đồng phục. Tổ chức và sinh hoạt theo mẫu Hướng đạo Pháp. Với sự gây dựng của các trưởng đi tiên phong, và sự giúp đỡ của Hướng đạo Pháp, Hướng đạo Việt Nam đã tổ chức được 3 ngành: Ấu, Thiếu và Tráng. Đáng kể nhất là Tráng đoàn Lam Sơn, một trong những tráng đoàn đầu tiên cột trụ của phong trào Hướng đạo Việt Nam tại miền Bắc do Trưởng Hoàng Đạo Thúy hướng dẫn. Ông cũng là tác giả các cuốn Hướng Đạo Đoàn, Đội Của Tôi với bút hiệu Ba Tô. Năm 1936, khi Liên hội Đông Dương được thành lập, ông là một trong những Ủy viên phụ trách ngành Tráng sinh và là Thủ lĩnh của phong trào hướng đạo Bắc Kỳ được người Pháp hết sức nể trọng. Những năm 40, ông là thành viên Ban biên tập báo Thanh Nghị, phụ trách các vấn đề giáo dục, văn hóa, hướng dẫn thanh thiếu niên theo phương pháp Hướng đạo. Cùng thời điểm, ông tham gia hoạt động phong trào Truyền bá Quốc ngữ, phong trào Cứu tế xã hội ở miền Bắc, Hội viên Hội Tân Việt Nam...Với tinh thần yêu nước, ông gia nhập Việt Minh. Khi Cách mạng tháng 8 thành công, ông nỗ lực hướng hoạt động của phong trào Hướng đạo theo Việt Minh. Chiều ngày 2 tháng 9 năm 1945, đích thân ông Võ Nguyên Giáp, khi đó là Bộ trưởng Bộ Nội vụ kiểm Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang đến mời ông đến Bắc Bộ Phủ bàn nhiệm vụ xây dựng hệ thống thông tin liên lạc quân sự trong cả nước. Ngày 9 tháng 9 năm 1945, Phòng Thông tin Liên lạc trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu được thành lập, ông được cử giữ chức vụ Trưởng phòng đồng thời là Ủy viên Ban Quân sự toàn quốc. Trong Tổng tuyển cử Quốc hội đầu tiên (6/1946), ông trúng cử Đại biểu Quốc hội của tỉnh Thái Bình. Sau đó, ông phụ trách nhiệm vụ đào tạo cán bộ quân sự cho Quân đội còn non trẻ: là một trong những người gánh vác trọng trách xây dựng Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn. Khi trường này khai giảng khóa 1 ngày 25 tháng 5 năm 1946, ông được cử giữ chức vụ Giám đốc; rồi Cục trưởng Cục Quân huấn. Năm 1948, trước đòi hỏi của cuộc kháng chiến chống Pháp, phong trào thi đua ái quốc ra đời. Đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh mời và bổ nhiệm ông giữ vai trò Chủ tịch Phong trào thi đua toàn quốc với toàn quyền quyết định, toàn quyền bổ nhiệm… miễn sao sau một năm phải có phong trào. Kết quả của phong trào này là Đại hội Anh hùng Chiến sĩ thi đua toàn quốc tổ chức vào ngày 1 tháng 5 năm 1952 tại Chiến khu Việt Bắc với 154 đại biểu đại diện cho Công Nông Binh Trí thứ. Phong trào thi đua do ông lãnh đạo đã có tác dụng to lớn đối với cuộc kháng chiến, góp phần làm tăng gia sản xuất và tiết kiệm, diệt giặc lập công; thi đua là đoàn kết, là yêu nước, là góp sức gìn giữ hoà bình và dân chủ thế giới, là cải tạo con người. Phong trào thi đua là một hình thức động viên nhân dân ra sức phấn đấu cho thắng lợi của cuộc kháng chiến. Đại hội đã bầu được 3 Anh hùng Lao động là Ngô Gia Khảm, Trần Đại Nghĩa, Hoàng Hanh; 4 Anh hùng Quân đội là Cù Chính Lan (truy tặng), La Văn Cầu, Nguyễn Thị Chiên, Nguyễn Quốc Trị. Đó là 7 anh hùng đầu tiên tiêu biểu cho phong trào thi đua yêu nước của nhân dân Việt Nam. Ngày 31 tháng 7 năm 1949, Cục Thông tin Liên lạc ra đời trên cơ sở Phòng Thông tin Liên lạc được thành lập, ông được bổ nhiệm giữ chức Cục trưởng đầu tiên. Hoàng Đạo Thúy tham gia chỉ đạo công tác thông tin trong nhiều chiến dịch quan trọng trong đó có Chiến dịch Biên Giới, Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau đó, ông còn lần lượt giữ các chức vụ Cục trưởng Cục Giao thông dân binh, Cục trưởng Cục Chính trị trước khi về hưu và chuyển sang làm Giám đốc Trường Dân tộc Trung ương. Trường hợp của Đại tá Hoàng Đạo Thúy khá đặc biệt và hiếm có, bởi ông hoạt động trên rất nhiều lĩnh vực khác nhau và trong lĩnh vực nào cũng để lại những dấu ấn đặc biệt. Mà theo đúng như ông đúc kết lại trong câu nói: “Dạy học 28 năm, làm Hướng đạo 15 năm, vào bộ đội 20 năm... Cả đời yêu nước. Làm gì cũng nghĩ yêu nước. Từ dạy học, làm Hướng đạo, vào bộ đội, làm trường Dân tộc, vì yêu nước. Đến cầm bút viết cũng vì mục đích ấy’’. Là nhà giáo, nhà quản lý giáo dục, nhà hoạt động xã hội, nhà hoạt động chính trị, nhà quân sự rồi nhà văn có uy tín, nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa Hà Nội ông đã để lại nhiều tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực như: Hướng đạo sinh (1929) Đại tá Hoàng Đạo Thúy có con là Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính, cháu nội là Kiến trúc sư Hoàng Đạo Cương. Con gái của ông lấy Giáo sư Tạ Quang Bửu. Nguồn Quansuvn.net
Bác Hai Bền (1941)
Trai nước Nam làm gì? (1943)
Nghề thầy (1944)
Những ngày hè vui khỏe
Đi thăm đất nước
Thi đua ái quốc (1948)
Thông tin liên lạc sơ lược (1948)
Ông cha ta đánh giặc như thế nào? (1959)
Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội (1969)
Phố phường Hà Nội xưa (1974)
Đi thăm đất nước (1978)
Lên đường hạnh phúc (1985)
Đất nước ta (1980, cùng viết)
Hà Nội thanh lịch.
Ý kiến bạn đọc__________________________________________________________________________
